Ontmanteling: heelhuids uitnemen.
Het onderzoek bracht in kaart welke ontmantelingstechnieken werken voor welk type bouwelement en isolatiemateriaal met aandacht voor schade, veiligheid en logistiek.
Elf werven. Vijf bouwelementen ontmanteld.
Tussen najaar 2024 en voorjaar 2026 begeleidden we elf sloopprojecten, samen met studenten. We documenteerden per bouwelement hoe de isolatiepanelen het beste worden gedemonteerd: we testen verschillende ontmantelingsmethodieken en hielden bij hoe lang welke methode duurde en welke schade er was.
De bevindingen zijn opgenomen in de algemene aanbevelingen op de website en de richtlijnen in de tool, op basis van bouwelement, isolatietype en vorm.
Met input vanuit het werkveld
Tijdens het project werden twee workshops georganiseerd voor de focusgroep ontmanteling. Slopers, aannemers, materiaalfabrikanten en andere bouwprofessionlen uit onze gebruikersgroep bogen zich over verschillende cases en lijsten alle aandachtspunten op en dachten een mogelijk stappenplan uit voor demontage.
Hieruit kwamen waardevolle informatie omtrent de bepalende factoren om demontage zowel economisch, technisch als logistiek haalbaar te maken.
Hoe krijg je isolatie heelhuids uit een bestaande constructie?
Isolatie ontmantelen is case specifiek. Elke sloper of aannemer die isolatie wil demonteren zal steeds opnieuw inschatten wat de meest efficiënte en veilige manier is om de isolatieplaten of -matten los te maken uit de bevestiging en/of uit het bouwelement.
Toelichting per aspect.
Klik een titel om de uitleg open te klappen. Sommige hebben een doorlink naar een specifieke detailpagina.
Voor een ontmanteling wordt uitgevoerd is het aanbevolen om om onderstaande voorbereidende werken uit te voeren. Deze stappen helpen enerzijds bij het inschatten van het hergebruikpotentieel. Anderzijds dragen ze bij tot traceerbaarheid van de isolatie, wat het vertrouwen in de isolatie kan bevorderen bij nieuwe gebruikers.
Analyse plannen en documenten (as-built)
Ontmantelingsproeven
Testboringen om verborgen materialen en verbindingen te detecteren
Opstellen van een hergebruikinventaris
Bij onderstaande zaken wordt geadviseerd om de isolatie niet te ontmantelen voor hergebruik. Volg de specifieke veiligheidsvoorschriften voor desbetreffende casussen.
De isolatie is gecontamineerd met asbesthoudende materialen.
De isolatie is gecontamineerd met teerhoudende materialen.
De isolatie is volledig verlijmd met afwerking en/of structuur.
Er is grote schade aan isolatie: grote stukken afgebroken, schimmel...
Er is te veel waterschade: de isolatie weegt meer dan normaal.
Er is onvoldoende dimensionele stabiliteit, waardoor de isolatie zal verzakken bij hergebruik
Bij de demontage komt de veiligheid van de ontmantelaar in het gedrang.
Om een correcte inschatting van het hergebruikpotentieel te kunnen maken, moeten onderstaande zaken nader bestudeerd worden. Deze parameters zullen bepalend zijn of het economisch, technisch en logistiek haalbaar is om de isolatie te ontmantelen.
Aanwezigheid van F-gassen / CFK's
Minimum hoeveelheid om de isolatie te kunnen verhandelen.
De isolatie moet vlot bereikbaar zijn om veilig en efficiënt te kunnen demonteren.
De isolatie moet voldoende hanteerbaarheid zijn: hele grote platen of hele lange rollen zullen logistiek een uitdaging zijn.
Is er voldoende vraag voor hergebruik: kan de isolatie elders terug ingezet worden?
De isolatie moet tijdelijk of voor langere termijn opgeslagen worden.
De isolatie moet een voldoende dikte hebben. Indien de isolatie te dun is, zal ze sneller breken tijdens de ontmanteling en/of er geen afname voor gevonden worden.
De isolatie heeft bij voorkeur courante afmetingen.
De isolatie moet tijdsefficiënt ontmanteld kunnen worden. Dit hangt af van de bereikbaarheid en de hanteerbaarheid.
Er zijn drie oorzaken van schade:
door gebruik (ouderdom)
door ontmanteling
door verkeerde constructie
Daaraan gekoppeld zijn er verschillende types van schade:
oppervlakkig
structureel
vocht
Op basis daarvan zal de isolatie ingedeeld worden volgens herbruikbaarheidspotentieel:
volledig herbruikbaar
deels herbruikbaar/onder voorwaarden
niet herbruikbaar
Tijdens het ontmantelen moet de isolatie gesorteerd worden volgens drie 'categorieën': volledig herbruikbaar, deels herbruikbaar en niet herbruikbaar. De drie categorieën moeten worden gelabeld per soort, batch en type, zodat achteraf de oorsprong traceerbaar blijft.
Wees aandachtig voor isolatie die duidelijk zwaarder aanvoelt, dit kan wijzen op isolatie dat veel vocht heeft geabsorbeerd.
In onze tool is het mogelijk om een hergebruikinventaris af te printen van alle geselecteerde gegevens uit de tool in combinatie met eigen aangevulde informatie (locatie, productiejaar, producent, kwaliteit en lot). Ook is het mogelijk om nog eigen plannen, technische fiches of foto's van de isolatie toe te voegen. Zo genereer je via de tool de hergebruikinventaris met alle gekende data van de geselecteerde batch hergebruik isolatie. Dit kan een handig document zijn om toe te voegen aan de batch hergebruik isolatie.
Afhankelijk van de soort van isolatie (platen, matten, rollen, bulk) zal de verpakking en het transport anders verlopen.
Platen worden meestal gestapeld op palletten en met folie ingepakt. Hierbij moet aandacht besteed worden aan de bescherming van de hoeken. Deze kunnen met karton verstevigd worden.
Matten kunnen gemakkelijk gestapeld worden in grote kartonnen dozen. Zo zijn ze ook hanteerbaar en gemakkelijker om te transporteren.
Rollen worden best terug opgerold en met folie ingepakt.
Los isolatiemateriaal kan opgezogen of opgeschept worden in big bags. Op die manier kan de isolatie achteraf terug ingeblazen worden.